دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده علوم اجتماعي و روانشناسي گروه ارتباطات
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
علوم ارتباطات اجتماعي(روزنامه نگاري)

عنوان:
مقايسه تطبيقي ميزان اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و (bbc) فارسي

استاد راهنما:
دکتر حوريه دهقان شاد

استاد مشاور:
دکتر مهناز رونقي

پژوهشگر:
مهدي شمخاني
زمستان 1393
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده:‌ط
فصل اول: کليات پژوهش
1-1 بيان مساله1
1-2 ضرورت واهميت تحقيق2
1-3 اهداف تحقيق3
1-3-1 هدف اصلي3
1-3-2 اهداف فرعي3
1-4 سؤال‌هاي تحقيق4
1-4-1 سوال اصلي4
1-4-2 سوال‌‌هاي فرعي4
1-5 فرضيه‏هاي تحقيق5
1-5-1 فرضيه اصلي5
1-5-2 فرضيه‌هاي فرعي5
1-6 تعريف مفاهيم5
1-6-1 اعتماد5
1-6-2 مخاطب5
1-6-3 اخبار6
1-6-4 شبکه فارسي زبان بي بي سي6
1-6-5 شبکه خبر6
فصل دوم: ادبيات و پيشينه پژوهش
2-1 بخش اول: رسانه8
2-1-1 تعريف رسانه8
2-1-2 وظايف و کارکردهاي رسانه9
2-1-3 وظايف رسانه‌هاي خبري15
2-1-4 خبر چيست؟17
2-1-5 تاريخچه خبر19
2-1-6 اهميت اخبار و اطلاع رساني19
2-1-7 تاريخچه بي بي سي20
2-1-8 شبکه خبر21
2-2 بخش دوم: رسانه و اعتماد مخاطب22
2-2-1 اعتماد به عنوان پديده اي مهم22
2-2-2 پيشينه تاريخي مفهوم اعتماد24
2-2-3 مخاطب24
2-2-4 انواع مخاطبان26
2-2-5 ويژگيهاي مخاطبان27
2-2-6 نياز به شناخت مخاطب30
2-2-7 رسانه و اعتماد مخاطب32
2-2-8 عوامل موثر در افزايش اعتماد به برنامه هاي خبري34
2-2-9 علل بي اعتمادي به خبر رسانه ها36
2-2-10 افكار عمومي42
2-3 بخش سوم: نظريه هاي ارتباطي50
2-3-1 نظريه اعتماد50
2-3-1-1 رويکرد فلسفي از مفهوم اعتماد51
2-3-1-2 عناصر دخيل در مفهوم اعتماد53
2-3-1-3 کارکردهاي گوناگون اعتماد53
2-3-2 نظريه اقناع59
2-3-2-1 پيشگامان نظريه اقناع59
2-3-2-2 اقناع چيست؟61
2-3-2-3 هدف ترغيب62
2-3-2-4 شيوه هاي اقناع63
2-4 بخش چهارم: پيشينه تحقيق64
فصل سوم: روش شناسي پژوهش
3-1 روش تحقيق72
3-2 جامعه آماري72
3-3 حجم نمونه و روش نمونه‌گيري73
3-4 ابزارگردآوري اطلاعات و داده‌ها73
3-5 روايي پرسشنامه74
3-6 پايايي پرسشنامه74
3-7 روش تجزيه و تحليل داده ها75
3-8 متغيرها75
فصل چهارم: تجزيه وتحليل داده ها
4-1 بخش اول: تجزيه و تحليل توصيفي (جداول يك بعدي)78
4-2 بخش دوم: تجزيه و تحليل استنباطي (جداول دوبعدي)120
فصل پنجم: نتيجه گيري
5-1 نتيجه گيري132
5-2 نتيجه گيري و تحليل134
5-3 پيشنهادهاي تحقيق137
5-4 پيشنهاد براي محققين بعدي137
5-5 محدوديت‏هاي تحقيق137
منابع و مأخذ146
فهرست جداول
جدول صفحه
جدول شماره 1 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب جنسيت78
جدول شماره 2 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب سن79
جدول شماره 3 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب وضعيت تأهل80
جدول شماره 4 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب تحصيلات81
جدول شماره 5 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان اعتماد به شبکه خبري بي بي سي فارسي82
جدول شماره 6 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان اعتماد به شبکه خبر83
جدول شماره 7 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس واقعيت در شبکه خبري بي بي سي فارسي84
جدول شماره 8 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس واقعيت در شبکه خبر85
جدول شماره 9 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب بيان مباحث به صورت روشن و صريح در شبکه خبري بي بي سي فارسي86
جدول شماره 10 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب بيان مباحث به صورت روشن و صريح در شبکه خبر87
جدول شماره 11 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سکوت خبري در شبکه خبري بي‌بي‌سي فارسي88
جدول شماره 12 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سکوت خبري در شبکه خبر89
جدول شماره 13 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان سرعت انتشار اخبار در شبکه خبري بي بي سي فارسي90
جدول شماره 14 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان سرعت انتشار اخبار در شبکه خبر91
جدول شماره 15 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب استفاده شبکه خبري بي بي سي فارسي از منابع معتبر خبري براي اخبار خود92
جدول شماره 16 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب استفاده شبکه خبر از منابع معتبر خبري براي اخبار خود93
جدول شماره 17 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب برقراري ارتباط راحت گويندگان شبکه خبري بي بي‌سي فارسي با مخاطبانشان94
جدول شماره 18 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب برقراري ارتباط راحت گويندگان شبکه خبر با مخاطبانشان95
جدول شماره 19 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب تسلط گويندگان شبکه خبري بي بي‌سي فارسي در بيان اخبار96
جدول شماره 20 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب تسلط گويندگان شبکه خبر در بيان اخبار97
جدول شماره 21 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان رضايت از برنامه هاي شبکه خبري بي بي‌سي فارسي98
جدول شماره 22 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان رضايت از برنامه هاي شبکه خبر99
جدول شماره 23 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سانسور در مورد مسائل مختلف در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي100
جدول شماره 24 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سانسور در مورد مسائل مختلف در شبکه خبر101
جدول شماره 25 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي موافق در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي102
جدول شماره 26 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي موافق در يک جريان خبري در شبکه خبر103
جدول شماره 27 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي مخالف در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي104
جدول شماره 28 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي مخالف در يک جريان خبري در شبکه خبر105
جدول شماره 29 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي بي طرف در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي106
جدول شماره 30 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي بي طرف در يک جريان خبري در شبکه خبر107
جدول شماره 31 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان دعوت از طرفين يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي108
جدول شماره 32 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان دعوت از طرفين يک جريان خبري در شبکه خبر109
جدول شماره 33 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان زمان اختصاص يافته براي انعکاس نظرات طرفين جريان در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي110
جدول شماره 34 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان زمان اختصاص يافته براي انعکاس نظرات طرفين جريان در شبکه خبر111
جدول شماره 35 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب همسو بودن پيشينه و تاريخچه يک خبر با جريان خبر در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي112
جدول شماره 36 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب همسو بودن پيشينه و تاريخچه يک خبر با جريان خبر در شبکه خبر113
جدول شماره 37 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب القاء کردن تفسير جديد به مخاطب و تحت الشعاع قرار دادن جريان خبر به واسطه سابقه ارائه شده در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي114
جدول شماره 38 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسبالقاء کردن تفسير جديد به مخاطب و تحت الشعاع قرار دادن جريان خبر به واسطه سابقه ارائه شده در شبکه خبر115
جدول شماره 39 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از تصاوير متعدد در گزارش هاي خبري براي تکميل خبر در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي116
جدول شماره 40 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از تصاوير متعدد در گزارش هاي خبري براي تکميل خبر در شبکه خبر117
جدول شماره 41 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده شبکه خبري بي بي‌سي فارسي از دکور مناسب و رنگ هاي شاد در استوديوي خبري118
جدول شماره 42 توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده شبکه خبر از دکور مناسب و رنگ هاي شاد در استوديوي خبري119
جداول دو بعدي:
جدول 4- 43: جدول توصيفي مقايسه ميانگين اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و BBC فارسي120
جدول4-44: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و BBC فارسي120
جدول 4- 45: جدول توصيفي مقايسه ميانگين استفاده از سانسور در 2 شبکه خبر و BBC فارسي121
جدول4-46: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه استفاده از سانسور در 2 شبکه خبر و BBC فارسي121
جدول4-47: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين استفاده از سانسور در شبکه خبري BBC فارسي و122
اعتماد مخاطبين به اين شبکه122
جدول4-48: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين استفاده از سانسور در شبکه خبر و اعتماد مخاطبين به اين شبکه122
جدول 4- 49: جدول توصيفي مقايسه ميانگين استفاده از منبع خبري معتبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي123
جدول4-50: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه استفاده از منبع خبري معتبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي123
جدول4-51: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين استفاده از منبع خبري معتبر در شبکه خبري BBC فارسي و اعتماد مخاطبين به اين شبکه124
جدول4-52: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين استفاده از منبع خبري معتبر در شبکه خبر و اعتماد مخاطبين به اين شبکه124
جدول 4- 53: جدول توصيفي مقايسه ميانگين صحت خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي125
جدول4-54: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه صحت خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي125
جدول4-55: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين صحت خبر در شبکه خبري BBC فارسي و اعتماد مخاطبين به اين شبکه126
جدول4-56: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين صحت خبر در شبکه خبر و اعتماد مخاطبين به اين شبکه126
جدول 4- 57: جدول توصيفي مقايسه ميانگين سرعت انتشار اخبار در 2 شبکه خبر و BBC فارسي127
جدول4-58: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه سرعت انتشار اخبار در 2 شبکه خبر و BBC فارسي127
جدول4-59: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين سرعت انتشار اخبار در شبکه خبري BBC فارسي و اعتماد مخاطبين به اين شبکه128
جدول4-60: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين سرعت انتشار اخبار در شبکه خبر و اعتماد مخاطبين به اين شبکه128
جدول 4- 61: جدول توصيفي مقايسه ميانگين بي طرفي در خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي129
جدول4-62: نتايج آزمون T جهت بررسي مقايسه بي طرفي در خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي129
جدول4-63: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين بي طرفي در خبر در شبکه خبري BBC فارسي و اعتماد مخاطبين به اين شبکه130
جدول4-64: توزيع فراواني دو بعدي رابطه بين بي طرفي در خبر در شبکه خبر و اعتماد مخاطبين به اين شبکه130
فهرست نمودارها
نمودار صفحه
نمودار شماره 1 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب جنسيت78
نمودار شماره 2 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب سن79
نمودار شماره 3 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب وضعيت تأهل80
نمودار شماره 4 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب تحصيلات81
نمودار شماره 5 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان اعتماد به شبکه خبري بي بي سي فارسي82
نمودار شماره 6 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان اعتماد به شبکه خبر83
نمودار شماره 7 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس واقعيت در شبکه خبري بي بي سي فارسي84
نمودار شماره 8 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس واقعيت در شبکه خبر85
نمودار شماره 9 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب بيان مباحث به صورت روشن و صريح در شبکه خبري بي بي سي فارسي86
نمودار شماره 10 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب بيان مباحث به صورت روشن و صريح در شبکه خبر87
نمودار شماره 11 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سکوت خبري در شبکه خبري بي‌بي‌سي فارسي88
نمودار شماره 12 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سکوت خبري در شبکه خبر89
نمودار شماره 13 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان سرعت انتشار اخبار در شبکه خبري بي بي سي فارسي90
نمودار شماره 14 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان سرعت انتشار اخبار در شبکه خبر91
نمودار شماره 15 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب استفاده شبکه خبري بي بي سي فارسي از منابع معتبر خبري براي اخبار خود92
نمودار شماره 16 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب استفاده شبکه خبر از منابع معتبر خبري براي اخبار خود93
نمودار شماره 17 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب برقراري ارتباط راحت گويندگان شبکه خبري بي بي‌سي فارسي با مخاطبانشان94
نمودار شماره 18 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب برقراري ارتباط راحت گويندگان شبکه خبر با مخاطبانشان95
نمودار شماره 19 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب تسلط گويندگان شبکه خبري بي بي‌سي فارسي در بيان اخبار96
نمودار شماره 20 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب تسلط گويندگان شبکه خبر در بيان اخبار97
نمودار شماره 21 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان رضايت از برنامه هاي شبکه خبري بي بي‌سي فارسي98
نمودار شماره 22 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان رضايت از برنامه هاي شبکه خبر99
نمودار شماره 23 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سانسور در مورد مسائل مختلف در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي100
نمودار شماره 24 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از سانسور در مورد مسائل مختلف در شبکه خبر101
نمودار شماره 25 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي موافق در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي102
نمودار شماره 26 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي موافق در يک جريان خبري در شبکه خبر103
نمودار شماره 27 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي مخالف در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي104
نمودار شماره 28 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي مخالف در يک جريان خبري در شبکه خبر105
نمودار شماره 29 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي بي طرف در يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي106
نمودار شماره 30 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان انعکاس نظرات گروه هاي بي طرف در يک جريان خبري در شبکه خبر107
نمودار شماره 31 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان دعوت از طرفين يک جريان خبري در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي108
نمودار شماره 32 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان دعوت از طرفين يک جريان خبري در شبکه خبر109
نمودار شماره 33 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان زمان اختصاص يافته براي انعکاس نظرات طرفين جريان در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي110
نمودار شماره 34 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان زمان اختصاص يافته براي انعکاس نظرات طرفين جريان در شبکه خبر111
نمودار شماره 35 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب همسو بودن پيشينه و تاريخچه يک خبر با جريان خبر در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي112
نمودار شماره 36 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب همسو بودن پيشينه و تاريخچه يک خبر با جريان خبر در شبکه خبر113
نمودار شماره 37 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب القاء کردن تفسير جديد به مخاطب و تحت الشعاع قرار دادن جريان خبر به واسطه سابقه ارائه شده در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي114
نمودار شماره 38 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسبالقاء کردن تفسير جديد به مخاطب و تحت الشعاع قرار دادن جريان خبر به واسطه سابقه ارائه شده در شبکه خبر115
نمودار شماره 39 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از تصاوير متعدد در گزارش هاي خبري براي تکميل خبر در شبکه خبري بي بي‌سي فارسي116
نمودار شماره 40 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده از تصاوير متعدد در گزارش هاي خبري براي تکميل خبر در شبکه خبر117
نمودار شماره 41 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده شبکه خبري بي بي‌سي فارسي از دکور مناسب و رنگ هاي شاد در استوديوي خبري118
نمودار شماره 42 توزيع درصدي پاسخگويان بر حسب ميزان استفاده شبکه خبر از دکور مناسب و رنگ هاي شاد در استوديوي خبري119
چکيده:
هدف اصلي تحقيق حاضر “مقايسه تطبيقي ميزان اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و (bbc) فارسي” مي باشد. روش اين تحقيق پيمايشي و ابزار اندازه‌گيري پرسشنامه بوده است. جامعه آماري اين تحقيق را شهروندان شهر تهران تشکيل مي‌دهند که تعداد آنها ?،???،??? نفر است. در اين پژوهش از روش نمونه گيري خوشه‌اي چند مرحله‌اي استفاده شده است. روش کار به اين صورت بوده که ابتدا تهران را به پنج منطقه جغرافيايي از نواحي شمال، جنوب، غرب، شرق و مرکز تقسيم مي کنيم. آن گاه از هر منطقه يک ناحيه و از هر ناحيه يک محله و از هر محله چند بلوک را بصورت تصادفي انتخاب مي کنيم. در اين تحقيق، حجم نمونه براساس فرمول کوکران 384 نفر محاسبه گرديد.
يافته هاي تحقيق نشان داد که استفاده از سانسور در شبکه خبري BBC فارسي کمتر از شبکه خبر است لذا افرادي که معتقد بودند استفاده از سانسور در شبکه خبري BBC فارسي کم است اعتماد بيشتري به اين شبکه داشتند و افرادي که معتقد بودند استفاده از سانسور در شبکه خبر زياد است اعتماد کمي به اين شبکه داشتند. استفاده از منبع خبري معتبر در شبکه خبري BBCفارسي بيشتر از شبکه خبر است افرادي که معتقدند شبکه خبري BBC فارسي از منبع خبري معتبر استفاده مي کند اعتماد بيشتري به اين شبکه داشتند و افرادي که معتقدند شبکه خبر از منبع خبري معتبر استفاده چنداني نمي کند اعتماد کمتري به اين شبکه داشتند. صحت خبر در شبکه خبري BBCفارسي بيشتر از شبکه خبر است افرادي که معتقدند اخبار شبکه خبري BBCفارسي داراي صحت خبري است اعتماد بيشتري به اين شبکه داشتند و افرادي که معتقدند اخبار شبکه خبر چندان داراي صحت خبري نيست اعتماد کمتري به اين شبکه داشتند. سرعت انتشار اخبار در شبکه خبري BBCفارسي بيشتر از شبکه خبر است افرادي که معتقدند سرعت انتشار اخبار در شبکه خبري BBC فارسي زياد است اعتماد بيشتري به اين شبکه داشتند و افرادي که معتقدند سرعت انتشار اخبار در شبکه خبر کم است اعتماد کمتري به اين شبکه داشتند.
فصل اول
کليات پژوهش
1-1 بيان مساله:
اساساً اهميت وسايل ارتباطي جديد در توانايي فوق العاده آنها براي انتقال پيام است. تلويزيون هاي ماهواره اي در حاضر با توجه به گستردگي و نفوذ آنها در جوامع مختلف و همچنين توان بهره گيري از ابزارهاي تأثيرگذاري يکي از مهمترين امکان هاي ارتباطي هستند، به گونه اي که از ماندگاري تمامي شش عنصر پيام (نوشته، تصوير، حرکت، صدا، کلام و موسيقي ) بهره مي گيرند (معتمدنژاد، 1371، 98). در جهان امروز هيچ مليت، گروه يا فرهنگي را نمي توان يافت که دستخوش تغييرات نشده باشند سيستم هاي اطلاعاتي و تکنولوژيکي جديد يکي از توسعه هاي بين المللي هستند که باعث پديد آمدن روابط بين فرهنگي وسيعتر و متنوع‌تر شده اند. ماهواره هاي ارتباطي به افراد در سراسر جهان اين امکان را مي دهند تا به طور همزمان اطلاعات و اخبار جديد را دريافت کنند، ولي در اين ميان بايد به تأثيرات اين جريان اطلاعات بر فرهنگ هاي مختلف توجه کرد
Samovar, Porter, McDaniel, 2007:4)).
در ايران امکان دريافت شبکه هاي 30 ماهواره از حدود 80 ماهواره وجود دارد. 80 ماهواره برنامه‌هاي حدود 6800 شبکه‌ي تلويزيوني را پخش مي کنند که از اين تعداد، برنامه هاي حدود 3 هزار شبکه در ايران قابل دريافت است و حدود 78 شبکه فارسي براي مخاطبان برنامه پخش مي‌کند (محمدخاني ملکوه، 1390، 301-300).
عملکرد رسانه هاي نوظهور فارسي زبان از جمله بي بي سي، خبر از سرمايه گذاري مديران اين رسانه ها در حوزه جنگ نرم است. اهداف اعلامي اين شبکه متعدد و متنوع است و برخي از مهمترين نمونه هاي آن عبارتند از: پاسخ به نياز مخاطبان، شکست انحصار تهران در پخش تلويزيوني، پر کردن خلاهاي رسانه اي، پديد آوردن معيارهاي نو در عرصه پخش برنامه هاي تلويزيوني به زبان فارسي. برخي از اهداف غير اعلامي اين شبکه نيز عبارتند از: تأثيرگذاري بر افکار عمومي در بلند مدت، تغيير نگرش و رفتار مخاطبان، ظرفيت سازي در ساختار فکري مخاطبان، موجه نشان دادن و ترميم چهره‌ي غرب، ايجاد تريبون براي مخالفان و منتقدان نظام و ادامه‌ي پروژه براندازي نرم (همان منبع، 299).
بر اساس آمار اعلام شده هم اکنون حدود 70 درصد جمعيت شهرهاي بزرگ از جمله تهران بيننده شکبه فارسي زبان بي بي سي هستند (بصيريان جهرمي، 1389).
اگر چه امروزه انتشار اطلاعات و اخبار در شبکه هاي مختلف تلويزيوني، نسبت به ديگر رسانه‌ها، سرعت و اهميت فزاينده اي يافته است اما اين، اعتماد بي قيد و شرط مخاطب را تضمين نمي‌کند، شبکه خبري چه داخلي باشد و چه خارجي، در صورتي مخاطب خود را حفظ و اعتماد آن را جلب مي کند که در عملکرد خود، حرفه اي بودن را اساس قرار دهد بنابر اين، ارزيابي انتقادي، ساختاري و کيفي شبکه هاي خبري و تعيين دامنه ي کاري آنها در برخورد با نيازهاي استفاده کنندگان و کاربران، ضروري به نظر مي رسد (تربتي، نصيريان، 1391، 80) اين تحقيق به بررسي اخبار شبکه بي بي سي فارسي و شبکه خبر مي پردازد و ميزان اعتماد به اين شبکه ها را از نظر مخاطبان بررسي مي کند.
1-2 ضرورت واهميت تحقيق:
يافته‌ها نشان مي‌دهد که ماهواره‌ها از نظر ساختار تکنولوژي روز به روز پيشرفته‌تر مي‌شوند و در فرآيند نظام جهاني ارتباطات، دسترسي مخاطبان را آسان‌تر مي‌کنند. تجربه نشان مي‌دهد که در ايران با وجود توسعة شبکه‌هاي تلويزيوني و متنوع‌سازي برنامه‌هاي داخلي و حتي برخوردهاي فيزيکي، دايرة مخاطبان برنامه‌هاي ماهواره‌اي تنگ‌تر نشده است. ترديدي نيست که رسانه‌ها تأثيرگذاري عميق و سريعي در شکل‌گيري نگرش‌ها و باورها نسبت به مسايل داخلي و بين‌المللي دارند و اين مهم در کشور ما با حضور مثبت و فعال در عرصه‌هاي مختلف و با درک موقعيت منطقه‌اي و جهاني ايران اسلامي و روي آوري رسانه‌ها به کار حرفه‌اي و رويکرد توليدي محقق خواهد شد.
با توجه به تعداد قابل توجه بينندگان شبکه بي بي سي فارسي در ايران، آگاهي از تکنيک هاي اطلاع رساني، اطلاع از چگونگي جذب، اقناع و اعتمادسازي در مخاطبان، توسط اين شبکه، ضروري ترين مسئله‌اي است که مديران رسانه ملي مي توانند با اين شناخت، به تقويت شبکه هاي داخلي و افزايش رضايت مخاطبان خود بپردازند.
در صنعت ارتباطات هيچ چيز مهمتر از کسب اعتماد مخاطبان و ايجاد اعتماد به رسانه ها نيست. اگر مردم يک جامعه مطمئن شوند که به آنها دروغ گفته نمي شود و سانسور اخبار و اطّلاعات به دليل حفظ مصالح کشور است، آنگاه مي توانند فقدان اطّلاعات و اعمال سانسور را تحمل کنند. اين شرايط اعتماد مخاطبان به منبع پيام را همراه خواهد داشت. اعتماد به رسان? يکي از مهمترين دغدغه هاي فکري مسؤلان هر جامعه محسوب مي شود و اين موضوع تا جايي اهميت دارد که اعتماد به رسانه همسطح با اعتماد به نهادهاي سياسي و حکومت در نظر گرفته مي شود. اگر مخاطبان به اعتبار اخبار تلويزيون اعتقادي نداشته باشند، نمي توان از ميزان تأثيرگذاري آن سخن گفت. در اين صورت به تدريج رسانه هاي داخلي مخاطبان خود را از دست مي دهند و مخاطبان به سمت رسانه هاي خارج از جامعه متمايل مي شوند. پيشرفت تکنولوژي اطّلاع رساني، دسترسي شهروندان جوامع را به منابع متعدد و متنوع پخش خبر آسان کرده است و اين بحث وجود دارد که در ايران، گرايش به منابع اطّلاع رساني خارجي همواره در حال افزايش مي باشد (هاشم زهي و مهدوي، 1391، 178)
پژوهش حاضر سعي دارد مقايسه تطبيقي بين شبكه خبر جمهوري اسلامي ايران و شبکه خبري بي بي سي فارسي زبان را در گستره فرصت‌هاي رضايت بخش و رقابت آن تجزيه و تحليل نمايد.
1-3 اهداف تحقيق:
1-3-1 هدف اصلي:
بررسي تطبيقي اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و BBC فارسي.
1-3-2 اهداف فرعي:
1. بررسي نقش استفاده از سانسور در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه.
2. بررسي نقش استفاده از منبع خبري معتبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه.
3. بررسي نقش صحت خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه.
4. بررسي نقش سرعت انتشار اخبار در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه.
5. بررسي نقش بي طرفي در خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه.
1-4 سؤال‌هاي تحقيق:
1-4-1 سوال اصلي:
آيا اعتماد مخاطبين در 2 شبکه خبر و BBC فارسي متفاوت است؟
1-4-2 سوال‌‌هاي فرعي:
1. آيا استفاده از سانسور در 2 شبکه خبر و BBC فارسي در اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه نقش دارد؟
2. آيا استفاده از منبع خبري معتبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي در اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه نقش دارد؟
3. آيا صحت خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي در اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه نقش دارد؟
4. آيا سرعت انتشار اخبار در 2 شبکه خبر و BBC فارسي در اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه نقش دارد؟
5. آيا بي طرفي در خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي در اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه نقش دارد؟
1-5 فرضيه‏هاي تحقيق:
1-5-1 فرضيه اصلي:
بين اعتماد مخاطبين نسبت به 2 شبکه خبر و BBC فارسي تفاوت معني داري وجود دارد.
1-5-2 فرضيه‌هاي فرعي:
1. بين استفاده از سانسور در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه تفاوت معني داري وجود دارد.
2. بين استفاده از منبع خبري معتبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه تفاوت معني داري وجود دارد.
3. بين صحت خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه تفاوت معني داري وجود دارد.
4. بين سرعت انتشار اخبار در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه تفاوت معني داري وجود دارد.
5. بين بي طرفي در خبر در 2 شبکه خبر و BBC فارسي و اعتماد مخاطبين نسبت به اين دو شبکه تفاوت معني داري وجود دارد.
1-6 تعريف مفاهيم:
1-6-1 اعتماد:
به تکيه و اطمينان کردن افراد به يکديگر، به نهادها و سازمان ها يا به حکومت و حاکمان، اعتماد مي‌گويند. (شاه‌محمدي بني، 1389، 185)
1-6-2 مخاطب:
به افراد يا گروه هايي از افراد گفته مي شود که انفرادي يا دسته جمعي پيام هايي را به ويژه از رسانه هاي جمعي دريافت مي دارند. در اصل و در ابتدا به گروه هايي از مردم که براي شنيدن يک گفتار، سخنراني يا بحث در يک جا جمع مي شوند گفته مي شود(گيل و آدامز، 233،1384).
1-6-3 اخبار:
مجموعه اطلاعات در باره رويدادها که در نشريه درج يا از راديو و نلويزيون پخش مي شود.مجموعه معمولا از تعدادي خبر و گزارش تشکيل مي شود و ممکن است با يک يا چند تفسير همراه باشد (محمدي فر، 1378، 21).
1-6-4 شبکه فارسي زبان بي بي سي:1
شبکه فارسي زبان B.B.C در 25 دي ماه سال 1387 همزمان با نزديک شدن به برگزاري دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري ايران آغاز به کار کرد. (http://qkhabar.com/Default.aspx)
1-6-5 شبکه خبر:
شبکه خبر جمهوري اسلامي ايران2 که در تداول عامه با نام شبکه خبر و يا کانال شش شناخته مي‌شود، يکي از شبکه‌هاي تلويزيوني دولتي کشور ايران است که در مجموعه صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مديريت مي‌شود. اين شبکه به سبک شبکه‌هاي خبري مشهور جهان به پخش اخبار کوتاه و مشروح و برنامه‌هاي تحليل خبر مي‌پردازد (http://fa.wikipedia.org/wiki)
فصل دوم
ادبيات و پيشينه پژوهش
2-1 بخش اول: رسانه
2-1-1 تعريف رسانه:
“فرد اينگليس” رسانه را چيزي مي داند كه تجربه را به دانش تبديل مي كند. وي مي گويد: رسانه ها علاماتي را ارائه مي كنند كه به رويدادهاي زندگي روزمره معنا مي دهد (اينگليس، 1377، 6).
رسانه هاي ارتباطي با توجه به تعداد افرادي كه در جريان ارتباط با آن درگير مي شوند و از آن بهره مي گيرند به سه گروه تقسيم مي شوند:
وسايل ارتباط فردي: وسايلي كه براي ايجاد ارتباط بدون واسطه بين شخص پيام دهنده (فرستنده) و شخص پيام گيرنده (گيرنده) مورد استفاده قرار مي گيرد. مثل زبان، خط و …
وسايل ارتباط گروهي: وسايلي كه هنگام ارتباط با واسطه و از راه دور مورد استفاده قرار مي گيرد. اين وسايل مي تواند گفتاري يا نوشتاري باسند. مثل تلفن، تلكس و ..
وسايل ارتباط جمعي: رسانه هايي هستند كه براي تمامي گروه‌هاي جامعه مورد استفاده قرار مي‌گيرند. منظور از وسايل ارتباط جمعي بيشتر مطبوعات، راديو و تلويزيون است (معتمد نژاد، 1371، 66-61).
منظور از وسايل ارتباط جمعي آن دسته از وسايل ارتباطي است كه بر اثر پيشرفت تكنولوژي هاي ارتباطي و تمدن بشر در طول سال هاي اخير به وجود آمده و ويژگي اصلي آن قدرت و توانايي زياد و شعاع عمل و وسيع است (كازنو، 1376، 16).
رسانه هاي جمعي در معناي وسيع كلمه شامل كليه وسايل ارتباطي است كه در سطحي گسترده به انتشار اطلاعات، اخبار، عقايد و نظرات مي پردازد. اين وسايل داراي تنوع فراواني است و طيف گسترده اي از ابزارهاي كنترل اجتماعي از جمله: روزنامه ها، كتاب، راديو، تلويزيون و شبكه هاي رايانه اي و …. را در بر مي گيرد.
اوج شكوفايي تحقيقات و پژوهش هاي مربوط به فهم فرآيند ارتباط جمعي مربوط به دهه هاي 1970، 1960 است. در طي اين سال ها موضوعات و مسائل خاصي همچون: آثار دراز مدت اجتماعي، فرهنگي و ايدئولوژيكي رسانه ها و روابط آنها با جامعه و مخاطب، ريشه هاي اجتماعي و روانشناختي پاسخ‌ها و واكنش هاي مخاطبان، اشكال محتوا، به ويژه اطلاعات مربوط به اخبار و واقعيت در عرصه پژوهش هاي ارتباطي مطرح شد (حسيني پاكدهي، 1376، 2).
رسانه هاي همگاني مانند مطبوعات، راديو، تلويزيون، سينما و امثال آنها و همچنين فرايند ارتباط همگاني در حال حاضر، بيش از هر زمان ديگري تحت بررسي و مطالعه دقيق و منظم قرار گرفته اند. اين مطالعات و تحقيقات گسترده حكايت از اهميت رسانه هاي همگاني به عنوان نهاد مهم اجتماعي مي كند. رسانه هاي همگاني صنعتي متحول و در حال رشد هستند. در اين رابطه، شرايط و زمينه را براي استخدام نيروي انساني، توليد كالاهاي هنري و معنوي و ارائه خدمات فراهم مي سازند. رسانه هاي همگاني در جامعه وسايل و ابزار قدرت هستند. همچنين آنها به عنوان جايگاهي به شمار مي روند كه از آنجا فرهنگ جريان مي يابد. در اين رابطه مي توان گفت رسانه ها بر شيوه هاي رفتاري، نحوه سلوك ها و سليقه هاي عمومي در جامعه و بر هنجارها اثر مي گذارد.
بدين ترتيب رسانه هاي همگاني به واسطه جامعيتي كه دارا هستند مي توانند ساير فرايندهاي ارتباطي را در سطوح زيرين خود تحت تأثير قرار دهند. بدون ترديد، افراد بيشترين اطلاعات را مستقيماً از رسانه هاي همگاني دريافت مي كنند (مهرداد، 1380، 9و13).
2-1-2 وظايف و کارکردهاي رسانه:
کارکرد3 عبارت است از حاصل يا نتيجه نوعي وجود يا عمل (حرکت) اشخاص يا اشياء و از جمله پديده‌هاي لمس ناپذير چون الگوهاي فرهنگي، ساختار هاي گروهي و نگرش‌ها.
به ديگر سخن کارکرد به معناي نقش يا اثري است که هر پديده در زنجيره اي از پديده‌هايي که با آن مرتبط مي‌باشد، باقي مي‌گذارد. دورکيم در کتاب تقسيم کار اجتماعي، کارکرد را در همين معنا به کار گرفته است. ويليام اسکيدمور4 معتقد است بهترين راه براي فهميدن اين واژه در نظر گرفتن آن به عنوان يک اثر است و فونکسيون هرعملي، اثر آن است.
مرتن5 نيز کارکردهاي اجتماعي را به کارکردهاي آشکار و پنهان و کارکردهاي مثبت و منفي تقسيم کرده است، تا اين تلقي به وجود نيايد که آثار اجتماعي يک رفتار يا نهاد اجتماعي، الزاماً از آثار آشکار و مثبت جامعه حکايت مي‌کند (www.tebyan.net).
بنابراين هر سازماني که در متن جامعه پديد مي‌آيد، بايد داراي کارکردهايي در خدمت جمع و جامعه باشد و چنان تنظيم گردد که بتواند همانند يک تن، به صورتي هماهنگ، خدمات خود را به جامعه که منشا و موجد آن است، عرضه دارد. سازمان هاي ارتباطي نيز از اين قاعده مستثني نيستند وتقريباً همه محققان و دست اندرکاران مسائل و نيازهاي جامعه، مخصوصاً صاحبنظران وسايل ارتباطي بدان انديشيده اند (ساروخاني، 1385، 83). نيل پستمن6 معتقد است: در حقيقت اين وسايل ارتباط جمعي هستند، که در بعد گسترده اي از يک سو نقش روزافزون خود را بر آنچه بدان وقوف مي‌يابيم، با آن آشنا شويم، روياروي آن قرار مي‌گيريم، هر آنچه را که تجربه مي‌کنيم و آنچه را که به عنوان تجربه مي‌اندوزيم. آنچه را که به عنوان دانش مي‌آموزيم و آن گونه که دانسته‌هاي خود را مي‌سازيم و شکل مي‌دهيم بر عهده گرفته‌اند و به آنها شکل و جهت مي‌دهند: بلکه از سوي ديگر به گونه‌اي رو به تزايد به ما تحميل مي‌کنند که به چه بينديشيم، چگونه بينديشيم، چه و چگونه و چرا احساس کنيم، رابطه مان با خود و ديگران چگونه و به چه ميزان باشد و… به بيان کلي، اين وسايل ارتباط جمعي هستند که حاکميت ما را برخود و بر انديشه و بر احساس و ادراک ما و نيز بر روابط انساني و اجتماعي ما از ما ربوده‌اند (پستمن، 1378، 15).
ژان کازنو درباره همين طرز انديشه مي‌نويسد: اين انديشه در نظر مردم چه عادي چه تحميل کرده، رواج يافت که وسايل ارتباط جمعي قدرتي فوق تصور دارند و مي‌توانند افکار فلسفي و سياسي را منقلب نموده شکل تازه اي بدان بخشند و به اختيار تمامي رفتارها را هدايت نمايند. بر اساس همين اصل اين عقيده رواج يافت که مبارزات انتخابي از طريق تلويزيون، موجبات القاي انتخاب کنندگان را فراهم مي آورد، زيرا حزبي که بيش از همه از تلويزيون استفاده مي‌کند، لزوماً از انتخابات، پيروز بيرون خواهد آمد (ساروخاني، 1385، 98).
لاسول محقق ارتباطات و استاد حقوق در “ييل” در مقاله معروف خود “ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه” (1948) اينگونه تصريح مي‌کند که کارکردهاي ارتباطات اجتماعي به سه دسته ذيل تقسيم مي‌شوند:
نظارت بر محيط: جمع آوري اطلاعاتي که جامعه درباره احتياجات، مخاطرات و فرصت‌ها بايستي بداند تا بدين وسيله خود به مسايل اش پاسخ گويد.
همبستگي اجتماعي در واکنش به محيط: به کار بستن پاسخ جامعه در مورد اطلاعات مربوط به سياست‌گذاري، خود سازمان دهي، توزيع قدرت و مسئوليت‌ها و متحول ساختن الگوها به نحوي که مورد نياز است.
جامعه پذيري: به نظر لاسول با گذر از دانش و ارزش هاي جامعه، به انديشه اعضاي درونگر و بي اطلاع مي‌توان معني بخشيد. بنابراين در جامعه کودکان بزرگ مي‌شوند تا در آينده شهروندان مسئول و مفيدي باشند و بزرگسالان نيز اطراف يک شبکه از علوم و عقايد با يکديگر هم پيمان خواهند شد. (شرام، 1381، 88)
چارلزرايت به اين سه کارکرد، سرگرمي نيز اضافه مي‌کند، علاوه بر اين کارکردها رسانه‌ها ممکن است کژکارکردها هم داشته باشند. نتايجي که مطلوب جامعه و اعضاي آن نيست. يک عمل به تنهايي هم مي‌تواند کارکرد و هم کژکارکرد داشته باشد.
کارکرد نظارت شامل اخباري است که رسانه‌ها فراهم مي‌کنند و براي اقتصاد و جامعه ضروري است (مثل گزارش ترافيک، شرايط آب و هوايي و …). کارکرد نظارت مي‌تواند موجب چندين کژکارکرد هم بشود. وحشت، احتمالاً از تأکيد بيش از حد بر خطرات و تهديدها در جامعه نتيجه مي‌شود.
کارکرد7 همبستگي رسانه‌ها مي‌تواند براي جلوگيري از تهديد ثبات اجتماعي به کار رود و اغلب افکار عمومي را کنترل و مديريت نمايد. اين کارکرد وقتي به کژکارکرد تبديل ‌شود، نقد به حداقل ميرسد و ديدگاه اکثريت به حدي تقويت مي‌شود که اقليت راهي براي بيان عقايد خود ندارد و از قدرت به حدي محافظت و پشتيباني مي‌شود که ممکن است نياز به نظارت و کنترل باشد.
با وجود اين به خاطر ماهيت غيرشخصي رسانه‌هاي جمعي، ادعا شده رسانه‌ها در شخصيت زدايي از جامعه (کارکرد نامطلوب) نقش دارند. رسانه‌ها ميانجي افراد شده و تماس شخصي را در ارتباط از بين مي‌برند. همچنين اين اتهام وارد شده است که رسانه‌ها به کاستن خرده فرهنگ ها و تقويت جامعه توده وار کمک مي‌کنند. معني جامعه توده وار اين است که ما به خاطر رسانه‌هاي جمعي گرايش بيشتري پيدا مي‌کنيم به اينکه به شيوه يکساني صحبت کنيم، به شيوه يکساني فکر کنيم و کنش و واکنش ما مثل هم باشد.
مبناي نظري اين جامعه، اين فکر است که هزاران ساعت قرار گرفتن در برابر رسانه‌ها موجب مي‌شود ميليون ها نفر الگوهاي نقشي را که رسانه‌ها نمايش مي‌دهند، بپذيرند. در کنار اين گرايش به يکدست‌سازي، اين اتهام وجود دارد که رسانه‌هاي جمعي مانع رشد فرهنگي مي‌شوند.
با ملاحظه بسياري از ستون‌هاي روزنامه‌ها، گزارش‌هاي ويژه و برنامه‌هاي پرکننده وقت، احتمالاً مقصود از بخش اعظم محتواي رسانه‌ها، حتي روزنامه‌ها، سرگرمي است. سرگرم کننده بودن رسانه‌ها به گريز از مشکلات زندگي روزمره و پرکردن اوقات فراغت کمک ميکند. رسانه‌ها ميليون ها نفر را در معرض فرهنگ توده اي هنر و موسيقي قرار مي‌دهند. برخي اعتقاد دارند که رسانه‌ها ذائقه و سليقه عمومي را از نظر هنري بالا مي‌برند. در عين حال کسان ديگري استدلال مي‌کنند که رسانه‌ها ترغيب به غفلت مي‌کنند، هنر زيبا را خراب مي‌کنند، سليقه عموم را تنزل مي‌دهند و مانع رشد توجه به هنر و تمجيد مي‌شوند. کارکردهاي مطلوب و نامطلوب رسانه‌ها در جدول خلاصه شده است. (سورين و تانکارد، 1386، 453-450)
کاظم معتمد نژاد در کتاب “وسايل ارتباط جمعي خود” مي‌گويد: به طور کلي نيازهاي روزافزون گروه‌هاي وسيع انساني به استفاده از وسايل ارتباطي براي اين وسايل وظايف اجتماعي متعددي پديد آورده اند که به سه دسته تقسيم مي‌شوند:
1) وظايف خبري و آموزشي.
2) وظايف راهنمايي ورهبري.
3) وظايف تفريحي و تبليغي (معتمد نژاد، 1379، 3)
نعيم بديعي و حسين قندي نيز نقش رسانه‌هاي ارتباط خبري را چنين برشمرده‌اند:
1) تهيه و تنظيم و ارائه خبرها و گزارش‌هاي صحيح درباره وقايع مهم کشور و جهان.
2) حمايت از حکومت قانون و ناظر بر اجراي درست و تحقيق قوانين.
3) ايجاد محيط مناسب براي برخورد عقايد گوناگون.
4) فراهم کردن زمينه آموزش مداوم براي بزرگسالان.
5) کمک به رشد فکري و فرهنگي جامعه.
6) فراهم کردن سرگرمي هاي آموزنده.
7) ايجاد روحيه مشارکت و همکاري با برنامه‌هاي توسعه بخش (بديعي و قندي، 1378، 419).
اگرچه امروزه با توسعه و گسترش فناوري و ايجاد يک جامعه اطلاعاتي، کارکرد رسانه‌ها فراتر از موارد مطرح شده از سوي اين صاحبنظران ارتباطي است، اما با بررسي وظايف و نقش‌هاي متعدد آن مي‌توان نتيجه گرفت که وسايل ارتباطي هر کشور، قادرند آيينه ي تمام نماي زندگي سياسي و اجتماعي آن کشور باشند و به همين جهت استقلال و عدم استقلال و آزادي و محدوديت آن ها در منعکس ساختن خواست ها و آرمان هاي جمعي و حل مسايل عمومي آثار متفاوت پديد مي‌آورند. بي جهت نيست که “آلفرد سوي8” جامعه شناس و اقتصاد دان معروف فرانسوي وسايل خبري را “کليد دموکراسي” معرفي مي‌کند. به عقيده او (آزادگان اجتماع، افراد آگاه و مطلع هستند و افراد ناآگاه و محروم از اخبار در رقيت به سر مي‌برند) (معتمد نژاد، 1379، 13)
2-1-3 وظايف رسانههاي خبري:
نيازهاي روزافزون گروههاي وسيع انساني به استفاده از وسايل ارتباط جمعي براي اين وسايل وظايف اجتماعي متعددي پديد آورده است.
يکي از مهمترين وظايف رسانههاي خبري، اطلاعرساني، هوشيارسازي و گسترش دانش و اطلاعات مخاطبان در زمينههايي است که امکان دسترسي و تجربه مستقيم از رويدادها و موضوعهاي مختلف براي آنها فراهم نباشد. در بين سازمانها و نهادهاي گوناگوني که در جامعه فعاليت ميکنند، وظيفه جمعآوري، تدوين و انتقال اطلاعات و تأمين نيازهاي مخاطبان در زمينههاي مختلف بر عهده رسانه‌هاي خبري است. دنيايي که در آن زندگي ميکنيم در بسياري از موارد دور از چشم و ذهن ماست. اين دنيا را بايد شناخته، تبيين و متصور کرد. آنچه در صحنه سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي رخ مي‌دهد، براي همه مردم قابل دسترسي يا تجربه مستقيم نيست. وسايل ارتباط جمعي با ارائه اخبار و اطلاعات گوناگون -آگاهانه يا ناخودآگاه- ميکوشند به شکلگيري ذهنيات ما از محيط اطراف کمک کنند.
ارائه اطلاعات درست به منظور دستيابي به واقعيتهاي محيط اطراف با وجود عوامل گوناگوني که در فرايند انتقال اطلاعات از رويداد تا خواننده وجود دارد، کار سادهاي نيست، عوامل مختلف “درون سازماني” و “برون سازماني” بر اين فرايند تأثير متقابل دارند.
در سالهاي



قیمت: تومان


پاسخ دهید